Chongqing

Chongqing (3 miljoen, inclusief de gewesten 14 miljoen inwoners), aan de samenvloeiing van de Jialing en Yangzi, is de grootste stad van de provincie Si­chuan. De zomers zijn er heet en vochtig, met temperaturen van ca. 35 °C. Tussen mei en september zijn er veelvuldig zware regenbuien. Bekend als de "stad van de mist" of de "bergstad" is dit het beginpunt voor een 4 of 5 daagse cruise over de Yangtze rivier.

Yangtze riviercruise

Fuling
Nadat het cruiseschip uit Chongqing is vertrokken, bereikt u als eerste de plaats Fuling (op de zuidelijke oever van de rivier), met uitzicht over de monding van de 1017 m lange Wu. Fuling was 2000 jaar geleden het politieke centrum van het Ba-koninkrijk. In 1972 werden er graven van dit koninkrijk gevonden, waarin onder meer muziekinstrumenten. De plaatselijke specialiteit is lakwerk.

Fengdu
Op 170 km ten oosten van Chongqing, zo’n 2 uur varen vanaf Fuling, ligt op de noordelijke oever van de rivier de stad Fengdu (vroeger Stad der Geesten). De oorsprong van de naam van de stad gaat terug tot de Han-dynastie (206 v.Chr.– 220 n.Chr.), toen er op de Pingdu-berg twee ambtenaren woonden, Yin Chang­sheng en Wang Fangping. Zij werden tao­ïstische kluizenaars en later Onsterfelijken. De combinatie van hun voornamen betekent Koning van de Onderwereld. Schepen gingen in het midden van de rivier voor anker, bang voor aanvallen van deze geesten.

Bezoekers aan de stad gaan onder andere de Ming-berg op (628 treden en nog eens 45 treden naar een uitzichtpaviljoen en een theehuis). Halverwege de Ming-berg liggen paviljoentjes en boven op de berg bevindt zich een 17de-eeuwse tempel gewijd aan de god van de onderwereld. Vroeger konden pelgrims hier een Paspoort naar de Hemel (afgestempeld door de plaatselijke magistraat en de abt) kopen. In de tempel bevinden zich beelden van Sakyamuni en Boeddha’s van verleden en toekomst. Aan weerskanten staan 18 arhats. In de Yangzi ligt een eilandje waarop sinaasappelen en rietsuiker worden verbouwd. Fengdu is ook bekend om zijn harde bamboematten en lakwerk. Sinds juni 2003 staat Fengdu tot aan de voet van de berg onder water. De tempels en paviljoenen op de Ming-berg blijven onaangetast.

Wanxian
De volgende plaats, Wanxian (Land van Tienduizend Producten, 300.000 inwoners), strekt zich hoog boven de rivier uit, tussen 100 en 279 m. Door zijn ligging tussen Chongqing en Yichang is Wanxian de toegangspoort tot Oost-Sichuan en belangrijkste haven van de provincie. In 1902 werd de stad een buitenlandse verdragshaven.

Scheepsladingen moeten via steile trappen omhoog naar de stad worden gebracht. Er zijn onder andere veel zijdefabrieken. Verder worden er thee, bamboe, suikerriet, leer en geneeskrachtige kruiden gefabriceerd. De vruchtbare omgeving van Wanxian brengt sinaasappelen, mandarijnen en perziken op.

De cruiseschepen blijven gewoonlijk ’s nachts in Wanxian liggen, om het stuk door de Drie Kloven bij daglicht te kunnen afleggen. Sinds juni 2003 ligt Wanxian geheel onder water. De stad is hoger op de berg herbouwd.

Fengjie
Fengjie (20.000 inwoners), aan de noordelijke oever van de Yangzi, vlak boven de westelijke toegang tot de Qutang­kloof (de eerste van de Drie Kloven), is een aantrekkelijke plaats. Een gedeelte van de stadsmuur uit de Ming-dynastie is nog intact. Vanaf de kade leiden trappen naar twee oude stadsmuren. In de Periode van de Lente en Herfst (770–476 v.Chr.) heette het stadje Guifu (hoofdstad van de Gui-staat). Het kreeg zijn huidige naam in de Tang-dynastie.

De tempels en paviljoens in Fengjie zijn gewijd aan beroemde dichters en militairen. Op de markten worden plaatselijke producten verkocht. Buiten de stadsmuur liggen enkele theehuizen. Sinds juni 2003 ligt Fengjie geheel onder water.

Baidi Cheng
Baidi Cheng (Stad van de Witte Keizer), eveneens op de noordelijke oever van de Yangzi, kan per plaatselijke veerboot vanuit Fengjie in 20 minuten worden bereikt. In de 1ste eeuw werd de stad vanwege haar strategische positie door Gong Xunshu gekozen als zijn hoofdkwartier. Volgens de legende kwam in het jaar 25 witte rook in de vorm van een draak uit een nabijgelegen bron. Hierop verklaarde Gong Xunshu zich tot Witte Keizer en de stad tot de Stad van de Witte Keizer. Binnen de rode muur die het tempelcomplex van de Baidi-tempel (oorspronkelijk gewijd aan de Witte Keizer) omgeeft, werd tijdens de Ming-dynastie het beeld van de Witte Keizer verwijderd en door andere beelden vervangen.

Op de heuvel achter de Baidi-berg (248 m) zijn nog overblijfselen van de stadsmuur. Enkele honderden traptreden voeren omhoog naar de Guanyin-grot, met een mooi uitzicht over de Yangzi. Aan de voet van de Baidi-berg ligt de ­Yanyu-rots (meer dan 30 m lang, 20 m breed, 40 m hoog). Na juni 2003 is Baidi Cheng gedeeltelijk onder water komen te staan, wat gevolgen zal hebben voor de Baidi-tempel.

Tussen Fengjie en Yichang liggen de beroemde Drie Kloven: de Qutang-, Wu- en Xilingkloof. De Drie Kloven vormen voor de meeste reizigers het hoogtepunt van de cruise op de Yangzi. De totale lengte van de kloven (inclusief de stukken rivier ertussen) is 193 km.

Qutang-kloof
Direct na de stad Baidi Cheng komt u bij de Kui Men, de door twee bergen gevormde ingang. Hierna begint de eerste kloof, de Qutang-kloof. Met 8 km lengte is deze de kortste, maar ook de meest indrukwekkende van de drie. Het breedste punt is slechts 150 m. Sommige pieken zijn bijna 1200 m hoog en de rivier raakt er in een stroomversnelling.

Vroeger was de Qutang-kloof vooral gevaarlijk tijdens hoog water. Tijdens de Tang-dynastie werden er kettingen over de rivier gespannen, om vijandelijke schepen de doorgang te verhinderen. Tijdens de Song-dynastie werden twee ijzeren pilaren van 2 m lengte op de noordkant geplaatst en zeven kettingen van 250 m lengte gespannen, om de rivierdoorgang te blokkeren. Tot halverwege de Qing-dynastie bleef dit systeem gehandhaafd; toen vooral om boten te dwingen tol te betalen.

Vanaf Baidi Cheng tot aan Wushan is langs de hele lengte van de Qutang-kloof een oud pad uit 1889 te zien. Vóór die tijd was het nauwelijks mogelijk de kloof te passeren. Passagiers moesten het schip verlaten en over de pieken klimmen. Schepen die stroomopwaarts voeren, moesten op een gunstige oostenwind wachten. Dit pad ligt sinds juni 2003 onder water.

Daixi
Aan het oostelijke uiteinde van de kloof, aan de monding van de rivier de Daixi, ligt de stad Daixi. Hier zijn meer dan 200 begraafplaatsen gevonden; bij opgravingen kwam een grote hoeveelheid beenderen, stenen, jade voorwerpen en aardewerk aan het licht. Na Daixi verbreedt de rivier zich.

Wushan
Wushan (15.000 inwoners), op de noordelijke oever boven de Yangzi en omringd door bergpieken, bestaat al sinds de 11de eeuw v.Chr. Tijdens de periode van de Strijdende Staten (475–221 v.Chr.) werd door de koning van het rijk Chu op de Gaoqui-berg ten noordwesten van de stad een paleis gebouwd. Nadat in de 1ste eeuw v.Chr. het boeddhisme China had bereikt, werden in Wu­shan tal van tempels gebouwd. De naam van de stad komt van Wu Xian, een geliefde hofdokter uit de Tang-­dynastie. De straten zijn genoemd naar de 12 pieken van de Wu-kloof. De oude huizen zijn in typisch Chinese stijl gebouwd, met twee verdiepingen en centrale binnenplaatsen.

Vanuit Wushan is het mogelijk met sampans een tocht te maken door de drie Kleine Kloven van de Daning, een zijrivier van de Yangzi.

Op weg naar de eerste kloof, de 3 km lange Drakenpoortkloof, vaart u onder een grote brug door. De sampanbestuurders moeten rekenen met de stroomversnellingen in de rivier en peilen zo nu en dan met een bamboestok de diepte ervan. Soms trekken de sampans, bij sterke tegenstroom, elkaar met touwen door de nauwe doorgang. In de Drakenpoort­kloof liep vroeger een pad langs de rotswand.

De tweede kloof, de Mistige Kloof, is 10 km lang. In de derde kloof, de 20 km lange Levendige Groene Kloof, met tot 400 m hoge, steil oprijzende pieken, is een plek om te zwemmen. Sinds kort is het bovendien mogelijk de drie Kleine Kloven vanaf Wushan per kano te bevaren.

Wu-kloof
Kort na vertrek uit Wushan bereikt u de 40 km lange Wu-kloof (Heksenkloof), met 12 pieken die oprijzen tot een hoogte van 900 m.

Xiling-kloof
De 76 km lange Xiling-kloof begint bij Xiang Xi en komt na talrijke bochten uit bij Yichang. Het is de langste en (vóór de jaren vijftig) de gevaarlijkste van de drie kloven. Eigenlijk bestaat hij uit zeven kleine kloven en twee sterke stroomversnellingen. Halverwege de kloof rijst de Kongling-kloof uit boven de rotsen van de 2,5 km lange Konglin Tan, de grootste van alle stroomversnellingen van de Yangzi. Alleen al tussen 1940 en 1945 vonden hier 17 scheepsrampen plaats.

Bij de zuidelijke Oversteekpas (Nanjin Guan) is het einde van de Xiling-kloof. Hier verbreedt de rivier zich sterk en ziet u de gigantische Drie-Klovendam opdoemen. In de verte liggen de Gezhouba-dam (de schepen moeten hier door de sluis) en de stad Yichang.

Gezhouba-dam
Het grote Gezhouba-waterbeheersingsproject bevat een dam (2561 m lang, 70 m hoog), twee waterkrachtcentrales, een ontziltingssluis, een reservoir, een afvoerpoort voor overstromingswater, een viskanaal en 21 generatoren.

Bij Sandouping, vlak bij Yichang en de Gezhouba-dam, ligt de Drie-Klovendam. Achter deze dam moet een immens reservoir ontstaan dat zich uitstrekt van het begin van de Drie Kloven tot aan Sandouping (B p. 278).

Yichang (provincie Hubei)
Yichang (316.000 inwoners) is het bestuurscentrum van negen omringende gewesten. De stad heeft veel lichte indu­strie.

Geschiedenis
Tijdens de Periode van de Drie Koninkrijken (220–280) vonden er in en rond Yichang vreselijke veldslagen plaats tussen de troepen van de rijkjes Wu en Shu Han. Yichang was toen al een belangrijke overlaadhaven. De grotere schepen die vanuit Wuhan kwamen, laadden hier over op kleinere schepen voor het traject naar Chongqing. In 1877 werd Yichang voor de buitenlandse handel opengesteld. Na de revolutie van 1911 had de stad grote inkomsten door het heffen van belastingen op schepen die opium vervoerden van Yunnan en Guizhou. Toen de Japanners in 1938 de stad Wuhan innamen, werd Yichang het centrum voor het verschepen van personeel, machinerie, bibliotheken en museumcollecties naar Chongqing. Na de Slag van Yichang in 1940 gebruikten de Japanners de stad als basis voor bombardementen op Chongqing.

Bezienswaardigheden
Grot van de Drie Reizigers
De Grot van de Drie Reizigers (ongeveer 10 km ten noordwesten van de stad) werd in 819 bezocht door drie beroemde dichters: Bai Juyi, zijn broer Bai Xingjian en Yuan Zhen. Ze brachten er een dag en een nacht door. ‘De hele nacht hadden we niet geslapen,’ zo schreef Bay Juyi later, ‘en de dageraad brak aan. We stonden op het punt te vertrekken. Nog geheel onder de indruk van het fascinerende spektakel dat we aanschouwd hadden, slaakten we allemaal een zucht en zeiden tot elkaar dat het allemaal zo toevallig was: onze ontmoeting en dan ook nog eens het ontdekken van deze grot. Moeten we dat niet opschrijven? Laten we elk een gedicht schrijven van twintig rijmen en die dan op de wand kalligraferen! Yuan Zhen gaf mij de opdracht om een voorwoord te schrijven om het ontstaan van de gedichten vast te leggen. En hij gaf ook een titel op, “De tocht van Drie naar de Grot”, omdat wij drie de eersten waren die een tocht naar hier hebben gemaakt. De grot ligt op een afstand van 20 li boven Xiazhou, onder de Noordpiek, waar langs de oever tussen twee ingestorte berghellingen een open ruimte is ontstaan. Ik geef dit zo uitvoerig aan opdat toekomstige reizigers die deze streek bezoeken en wel van een aardigheidje houden, dit zullen weten.’

Hun voorbeeld werd in de daaropvolgende eeuwen door andere rondreizende dichters gevolgd. Bovendien werden hierdoor niet alleen Chinese auteurs tot nieuwe stukken geïnspireerd, maar ook de Nederlandse schrijver Slauerhoff (B p. 284-285) in zijn verhalenbundel Het Lente-eiland (1930).

Vanaf de heuvel boven de grot is een mooi uitzicht op de ingang naar de Xiling-kloof. In het Zixi-paviljoen bevindt zich een herdenkingssteen voor de 11de-eeuwse filosoof Ouyang Xiu die drie jaar in Yichang woonde.